Laugarren patroi honek ez du posizio guztiz definitua eta ekimenaren garapenaren arabera, museoa handitzearen alde edo kontra agertuko liratekeen pertsonak ordezkatzen ditu. Aurreko patroiekin partekatzen dute informazio faltaren kritika, eta horregatik uste dute ezin dutela jarrera argirik izan.  

Patroi honetan jasotako narratibek ez dute baztertzen, termino absolutuetan, Urdaibaiko Guggenheim baten ideia, baina eskualderako datu argiak eta plan serio bat falta direla uste du. Uste du ebidentziak egongo balira benetan kalitateko enplegua sortuko duela eta ez duela ingurunea kaltetuko, erresistentzia asko ñabartuko liratekeela: “Como cualquier otro proyecto. Su tramitación debe garantizar los criterios de protección medioambiental. La Reserva de la Biosfera implica compaginar desarrollo social con protección medioambiental” (0312). / "El reto de la comarca es poder vivir y trabajar respetando un entorno natural único en Euskadi" (0828). / “La Reserva limitar sí que limita, pero yo creo que tiene que estar limitado. Es que si no no nos va a quedar nada que esté relacionado con la naturaleza” (0764).  Hori horrela izango dela pentsatu nahi du, baina datu argirik eta bermerik gabe, mesfidantzak bere horretan dirau. Bere ustez, eskualdean oso ondo bizi da, kritikatu egiten ditu “mikrolokalismo” portaera batzuk, non eskualdeko pertsona askok uste duten Bilbon lan egitea bizi-kalitate eskasaren adierazgarri dela, eta Bilborako exodoaren narratiba minimizatzen du lan egiteko: “ez da mundua erortzen eskualdetik kanpo lan egiteagatik” (0392). 

Oro har, ez du arazorik ikusten museo bat eraikitzeko, ondo eginez gero, eta espero du Guggenheim Fundazioak ez duela bere marka ingurumenean eragin negatiboa izango duen proiektu batekin lotuko. Alde horretatik, kokapena oso garrantzitsua dela iruditzen zaio: “Inguru batzuk Gernikan daude, Urdaibaiko estuarioa hartu beharrik gabe. Arazoa da hor jarri nahi dela, toki horretan, hor dugun mirari guztiarekin. Ez nago hori egitearen kontra, baina ez hor” (0264).  / "Urdaibaiko Guggenheim egin behar bada, bat nator Gernikan egitekoarekin, baina ez Muruetan" (0826).

Argudioak

• Informazioa. Patroi honentzat, prozesu honetako arazo nagusia informazio eta ikuspegi estrategiko falta da. Bere ustez, posizionatzerako orduan, zenbat jende etorriko den jakiteko datuak behar dira, nola kudeatuko den jakiteko. Aldi berean, turismotik haratago Urdaibairako garapen-eredurik ez dagoela sentitzen du, eta ez dela aprobetxatzen ari inguruko potentzial ekonomikoa, industriala eta zerbitzuen potentziala. “Nik esango nuke ez dagoela transparentzia asko ezta informazio asko” (0708). / “There's a big lack of transparency, and they should be made with more transparency” (0587). / “Ezta be inongo argitasunik emon. Hori beste kontu bat da. Informazioaren transparentzia eta inongo argitasunik emotea.” (0537) /  “A mí me parece muy significativa la falta de transparencia, porque de hecho no solo por parte de las instituciones, también del Guggenheim” (0812). / “Quienes están en contra lo están por egoísmo o por miedos infundados, ya que nadie sabe qué se va a hacer" (0848).
• Enplegua. Halaber, uste du eskualdea prest dagoela bere etorkizuna birpentsatzeko, biztanle gehienek partekatzen dituzten beharretatik abiatuta: “Erdian dago eskualde bat bere burua berpentsatzeko prest dagoena, hori bai. Eta batzen dituenak, bai aldekoak zein kontrakoak, uste dut dela etorkizunera begira kalitatezko lanpostuak lortzeko nahia. Hor erdian horiek daude, baiezkoak eta ezezkoak izango dira, baina denek nahi dute hori modu batera edo bestera”  (0344). Jarrera horri eusten diotenek uste dute eztabaida zilegi dela soilik frogatzen bada zabaltzeak enplegu egonkorretan lagun dezakeela, eta ez bakarrik sasoiko edo kalitate txikiko lanetan. "Eskualdearen gehiengoarentzat arazo larria suposatuko luke, beste gauza askoren artean langileen prekarizazioa eta bizitzaren garestitzea ekarriko lukeelako... Lanbide hauek: tabernetan zerbitzari lanak, hoteletako langileak… Lan prekarioak, askotan kontratu gabeak, izango lirateke eskuragarri geratuko liratekeen bakarrak" (0881).
• Kokapena. Beste aukera batzuk aztertzea gustatuko litzaioke, bai kokapenari dagokionez, bai eraikinen formatuari dagokionez. Eredu horren barruan, eraikin txikiagoak, modularragoak, kokapen desberdinen arteko errotaziokoak, arkitektura efimerokoak eta, ez kutsatzeaz gain, ingurunean eragin birsortzailea izan dezaketenak egiteko iradokizunak aurkitu ditugu. Azaldutako lehen ereduari bezala, kezkatu egiten du lur kutsatuen garbiketa museoa egiteko xantaia gisa ulertzeak, erakundeen betebeharra izan beharrean, beste edozein gauza kontuan hartu gabe: “Oin Dalia konpondu, erosi terrenue eta deskontaminatuko dugu danon artien kontaminaute dauena” - (0200). / "En cuanto al centro ubicado en Gernika, la idea de levantar un espacio cultural en una ruina industrial no le puede parecer mal a nadie. En cuanto a la ubicación en el astillero, sin mayor conocimiento, a cualquiera le suena raro que en una reserva de la biosfera se establezca una actividad concurrida, aunque dicha actividad sea de tipo cultural” (0804).
• Euskal kultura. Patroi-narratibo honek ere tokian tokiko errotzeaz pentsatzen du. Museo bat eginez gero, uste du ez lukeela zentzurik izango Bilboko Guggenheim erreplikatzeak, baizik eta abangoardiako euskal kulturarekin lotuta eraiki beharko litzatekeela. Urdaibaiko kultur proiektu batek legitimitatea izango luke soilik tokiko komunitatetik eta komunitatearentzat antolatzen bada, eta uste dute Guggenheimen logoak ez diela nahitaez ezaugarri horiei erantzuten. "Urdaibaiko Guggenheim Bilbokoaren seme txikia litzateke, eta ez diot Gernika edo Urdaibai markarekin loturarik ikusten." (0826). / “Zer egingo da bertan? Artearen izenean, baina ze arte? Gure herriko artistek ezin badute arteaz bizi, ez delako haientzat lekurik ez laguntzarik, ez al litzateke zentzuzkoagoa euskal artea biziberritzeko haiekin hitz egitea eta haiei protagonismoa ematea?" (0867). / "Es una empresa extranjera y con intereses en el arte estadounidense... No compra arte local ni fomenta el desarrollo de los artistas locales... Este tipo de movimientos se deben debatir principalmente con artistas locales y no con empresas..." (0779).
• Partaidetza. Prozesuaren gardentasun falta kritikatzen badu ere, ez da bereziki parte hartzera deitua sentitzen, batez ere erakundeekiko mesfidantza erakusten duelako. Erakundeen desafekzio horrekin batera, prozesuan zehar ahots batzuk ere sortu dira, elkarrizketa pertsonaletan edo interpretazio kolektiboko espazioetan zuzenean parte hartu nahi izan ez badute ere, modu informalean edo zeharka interpelatzen zaienean iritzi argia adierazten dutenak. Patroi honek ahots lauso, zuhur eta ziurtasun gehiagorik gabe posizionatzeko uzkur horien zati bat jasotzen du. “Nik uste dot jende gehiena dauela horren kontra eta ez dabe eitzen kasurik. Aurrerantz segiduteko asmoa daukiela emoten dau. Orduan, zergaitik?” (0775). / “Entiendo que estos procesos de 'escucha' se presentan como espacios abiertos, pero requieren tiempo, mirada y cierta responsabilidad” (0622).

Aldaerak

“Egiten den moduaren arabera” jarrera barruan kontu handiz eta informaturik jokatzeko jokabidea aurkitzen dugu. Lehen azpitalde bat osatzen dute debateak konparaketak, eszenatokiak eta ebaluazio teknikoak erabiliz hartzen dituzten pertsonak, eta argibide argiak behar dituzte (ingurumenekoak, ekonomikoak eta/edo logistikoak) posizionatu aurretik; proiektuaren informazio gainazalekoarekin ez dira nahikoak. Zabalkuntza ez dute baztertzen, baina berme egokiak izan arte ez dute proiektuaren alde jarriko. Talde honetan bereziki teknikariak edo eskualdeko negozio-arloko pertsonak nabarmentzen dira.

“Tiene sus partes buenas y sus partes malas. Por ejemplo, desde que se ha empezado a escuchar sobre el Guggenheim, toda la vivienda se ha disparado, los precios de los pisos han subido, todas las lonjas que había anteriormente vacías se están empezando a hacer como pisitos turísticos pequeñitos.(...) A nivel de que venga la gente, que vea y que se conozca esto mucho más, está bien porque es una zona súper bonita y hasta ahora no ha sido nada visitada y es muy desconocida” (0741).

“Nik, turismo munduko teknikaria naizenez, eta kontuan hartuta ez daukagula aukera askorik garapen ekonomikorako, Guggenheim moduko proiektuak ez ditut txarto ikusten. Kontua da non eta zelan” (0126).

Bigarren azpitalde bat Muruetaren aurkako ukatzeko argi bat partekatzen du, bere balio ekologiko eta sinbolikoagatik, beste patroi narratibo batzuekin bezala, baina irekitasuna erakusten du Gernikan edo dagoeneko eraldatutako eremu urbanetan alternatibak aztertzeko. Proiektu kultural bat eta Erreserba ez dute bateragarriak ikusten, betiere lekua hautatzea eta eraikinaren eskala Urdaibai testuingurura egokitzea bermatzen bada. Pertsona haientzat, giltzarria ez da museoa, baizik eta kokapena eta nola integratzen den lurraldean.

“Elementu ugari daude eta proiektu kultural edo azpiegitura kultural izatea nahiko nuke, eta ez museo pasibo bat” (0083).

“En Murueta es impensable, en el sitio que es. Es imposible hacer una obra, no te dejan hacer una casa de no sé qué características como para meter ahí un muerto como quieren meter ahí en las rías. Es que no. ¿Y en Gernika? Bueno, pues nos guste o no, sitio sí que hay” (0445).

“Ulertzen dut Gernikara eramaten bada bultzada bat behar duelako, (...) baina ez dut inondik inora ikusten Muruetakoa, (...) leku hori berreskuratu behar da baina naturarako” (0918).

Badago gazteagoen azpitalde bat ere, hasierako “ez” bat adierazten duena, baina informazio nahikorik ez dutela onartzen duena. Onartzen dute, proiektuan etxebizitza, mugikortasuna edo gazteentzako enplegua bezalako gaiak landuko balira, bere jarrera berrikusi ahal izango luketela. Haien posizioa ez da ukazio ideologiko edo ingurumenarekiko, baizik eta eskualdeko baldintza materialekin duten ezinegona zabalagoaren isla, eta proiektuarekiko jarrera horrek erantzunaren menpekoa da.

"Nosotras no tenemos tiempo de ponernos a leer un poco de eso... Solo sabemos que estaban queriendo abrirlo... Algunos dicen que, por ejemplo, va a quitar mucho a los recursos naturales y otros dicen que va a ser muy bueno para el turismo" (0738).

“Niri proiektu horrek zalantza asko sortzen dizkit. Kategorikokamente kontra edo alde nagoela, puntu horretara heldu arte, erantzun bako galdera asko dago“ (0434).

Eboluzioa. Interpretazio kolektiboaren saioetan, patroi narratibo honi hurbil dauden pertsonak posizio erdikoetan mantendu dira, berretsi daitezkeen informazioa eskatuz eta argi utziz bere jarrera proiektuaren zehaztapenaren menpe dagoela. Ez dute sentitzen beraiek ordezkatuta patroi 1eko proiektuarekiko ukazio zuzenean ezta patroi 3ko bultzadaren bidez ere.

Prozesua aurrera joan ahala, informazio nahikorik ez izateak eta proiektuaren inguruan ibilitako interpretazio desberdinek, komunikazio zikloari eta hedabideetan agertu diren informazioei lotuta, pixkanaka-pixkanaka ahots hauek posizio zehatzagoetara bultzatu dituzte. Alde handi batek bere jarrera patroia 2ra aldatu du, proiektu territorial egituratu baten beharra eta garapen ereduari buruzko eztabaida zabalagoa lehenetsiz. Beste zenbait ahots patroi 3ra joan dira, aukera eta mugimenduaren pertzepzioak erakarririk, eta beste batzuk patroi 1era aldatu dira, itsasadarreko ingurumen eta babesteko gaiak argi ez zirelako interpretatuta.

Ikuspuntu metodologikotik, patroi honek erreflektatzen du konplexuak diren patroi narratiboen ekosistemetan ohiko kontua: informazio-markoak osatu gabeak edo aldakorrak direnean, posizio baldintzatuak handitzen dira, baina berraztertzen dira inguruan narrazio sendoagoak agertzen direnean. Patroi 4 funtzionatu du pasabide gisa, posizio finko gisa baino, eta bere eboluzioa herriari datu kontrastagarriak eta bermeak eskaintzeko gaitasunarekin lotuta egongo da.